Η κόλαση του «μαύρου θανάτου» και η καραντίνα του 19ου αιώνα στην Κέρκυρα

Η κόλαση του «μαύρου θανάτου» και η καραντίνα του 19ου αιώνα στην Κέρκυρα

Η κόλαση του «μαύρου θανάτου» και η καραντίνα του 19ου αιώνα στην Κέρκυρα

Η πανδημία του κορονοϊού αποτελεί σίγουρα για όλους μας κάτι πρωτόγνωρο και ξένο, αφού η καθημερινότητά μας είναι αυτή που έχει μεταβληθεί σε μια εντελώς διαφορετική από αυτό που είχαμε συνηθίσει. Ωστόσο, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο πανδημίες, οι οποίες είχαν κυριολεκτικά αποδεκατίσει πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του πλανήτη και κανείς δεν μπορεί σήμερα να μιλήσει για μια επανάληψη της πραγματικότητας του 19ου αιώνα.

Ταξιδεύουμε 166 χρόνια πίσω, όταν το 1854 ξεσπά στην Ελλάδα η θανατηφόρα επιδημία της χολέρας. Δυστυχώς, με την διεξαγωγή του εμπορίου, δεν άργησε να φτάσει και στην Κέρκυρα. Το μίασμα αυτό μετέτρεψε το νησί σε μια κόλαση για τους Κερκυραίους, εξαπλώνοντας διαρκώς δυστυχία, πείνα, φτώχεια, πανικό, ταλαιπωρία και θάνατο…

Το φθινόπωρο του 1855 εμφανίζονται τα πρώτα κρούσματα της μαύρης πανώλης στο προάστιο της τότε Κέρκυρας, Μαντούκι. Φήμες ντόπιων υποστήριζαν υπεύθυνοι για την ταχύρυθμη μετάδοση του μιάσματος, ήταν οι εργαζόμενοι των βιομηχανικών εργοστασίων της εποχής. Μετά την ανακοίνωση των πρώτων προσβεβλημένων από την ασθένεια επικράτησε πανικός στο νησί και ευθύς αμέσως σχηματίστηκε ιατροσυνέδριο για την άμεση λήψη αυστηρών μέτρων έχοντας σκοπό την μείωση της μεταδοτικότητας της επιδημίας. Χαρακτηριστικό και απαράδεκτο το γεγονός πως όταν ξέσπασε η επιδημία, οι υπεύθυνοι της «δημόσιας υγείας» φρόντισαν πρώτα να προστατέψουν την ελίτ της Κέρκυρας.

Αποφασίζεται λοιπόν ομόφωνα ο περιορισμός της κυκλοφορίας, η αυστηρή κοινωνική αποστασιοποίηση και τον αποκλεισμό της περιοχής του Μαντουκιού. Όπως ήταν αναμενόμενο τα περιοριστικά μέτρα αυτά ήταν εκείνα που έφεραν έντονες αντιδράσεις του λαού. Οι Μαντουκιώτες ξεκινώντας από μια έντονη διαμαρτυρία κήρυξαν «επανάσταση» απειλώντας πως θα επιτεθούν με ντουφέκια σε όσους τους κατηγόρησαν, αφού δίχως επιστημονική απόδειξη ήταν εκείνοι που ενοχοποιήθηκαν από τον ίδιο τον Κερκυραϊκό λαό.

Ενώ η αστυνομία του νησιού είχε κεντρίσει την προσοχή της στους επαναστάτες και δεν είχε μεριμνήσει τόσο για την τήρηση των μέτρων, η “μαύρη πανώλη” είχε αρχίσει να εξαπλώνεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς στην πόλη της ιστορικής Κέρκυρας προκαλώντας ένα υγειονομικό χάος. Οι κάτοικοι του Μαντουκιού ήταν αυτοί που σε πολύ σύντομο διάστημα ξεκληρίστηκαν από το μαύρο θάνατο απομονωμένοι και εγκαταλελειμμένοι στα σπίτια τους.

Η επιδημία «αιχμαλώτισε» πολύ κόσμο στο νησί καταγράφοντας συνολικά πάνω από 800 κρούσματα και 500 θανάτους. Μια τραγική σελίδα της ιστορίας της Κέρκυρας που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεχαστεί καθώς πρέπει να μας υπενθυμίζει τις απώλειες που έφερε μια ακόμα πανδημία λίγους αιώνες πριν.

Ας μην αφήσουμε την ιστορία να επαναληφθεί…

Κείμενο: Ελεάννα Βασιλάκη

Σχετικά άρθρα