Άουσβιτς-Μπιρκενάου: μία επίσκεψη γεμάτη σκέψεις

Άουσβιτς-Μπιρκενάου: μία επίσκεψη γεμάτη σκέψεις

Άουσβιτς-Μπιρκενάου: μία επίσκεψη γεμάτη σκέψεις

Γράφει η Εύα Βουτσινά

Η 27η Ιανουαρίου έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος. Επιλέχθηκε επειδή κατά την ημέρα αυτή το 1945 τα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το Άουσβιτς-Μπιρκενάου, το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του ναζιστικού καθεστώτος. Εκεί βρήκαν φρικτό θάνατο περίπου 1.500.000 άνθρωποι. Αυτή είναι η δική μου εμπειρία από την επίσκεψη μου στο στρατόπεδο, τον Οκτώβριο του 2016.

Οι θερμοκρασίες ήταν σχετικά χαμηλές όταν κατεβήκαμε από το λεωφορείο στο χωριό Oswiecim, περίπου 60 χλμ. από την πόλη της Κρακοβίας. Ο ιδανικός τρόπος να επισκεφθείτε το Άουσβιτς είναι μέσω κάποιου γραφείου που σας παραλαμβάνει το πρωί από το ξενοδοχείο σας και σας επιστρέφει στην πόρτα σας το βράδυ. Μην ξεχνάτε πως πρόκειται για μια ξενάγηση που διαρκεί περίπου 6 ώρες και οι πληροφορίες που μαθαίνετε από τον ξεναγό σας είναι πολύτιμες.

Με το όνομα Άουσβιτς αναφερόμαστε ουσιαστικά σε 3 στρατόπεδα. Το Άουσβιτς, το Άουσβιτς ΙΙ – Μπιρκενάου, το οποίο ήταν 20 φορές μεγαλύτερο και δημιουργήθηκε ουσιαστικά ως στρατόπεδο εξόντωσης  και το Άουσβιτς ΙΙΙ – Μόνοβιτς, το οποίο ήταν στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας. Εμείς επισκεφθήκαμε τα πρώτα δύο.

 

Πρώτη στάση: Άουσβιτς

Αφού περάσαμε τον πρώτο έλεγχο, αντίκρισα για πρώτη φορά την περιβόητη επιγραφή στην είσοδο που σε “καλωσορίζει” ειρωνικά στο στρατόπεδο. “Arbeit macht frei”. Η εργασία απελευθερώνει λοιπόν ήταν το πρώτο μήνυμα που έβλεπαν όσοι εισέρχονταν στο στρατόπεδο. Άνθρωποι που λανθασμένα πίστευαν ότι είχαν έρθει απλά σε ένα στρατόπεδο εργασίας και που οι περισσότεροι δεν βγήκαν ποτέ από αυτό.

Φοράμε τα ακουστικά μας, στεκόμαστε κοντά στην ξεναγό μας και ξεκινάμε την διαδρομή μας. Οι πρώτες εικόνες συγκλονίζουν. Μια τεράστια έκταση γεμάτη με ξύλινα κτίρια, συρματοπλέγματα περιμετρικά και όλα όσα είχα δει μόνο σε ταινίες, παίρνουν σάρκα και οστά μπροστά στα μάτια μου. Χρειάζεται κάποια ώρα για να συλλάβω το ότι βρίσκομαι όντως στο Άουσβιτς.

Η ξενάγηση μας ξεκινάει σε ένα κτίριο στο οποίο κάνουμε μια πρώτη συζήτηση για τις συνθήκες ζωής των τροφίμων, τις εργασίες που αναλάμβαναν, βλέπουμε φωτογραφίες και πληροφορίες για κάποιους από αυτούς και μαθαίνουμε για τα διάφορα “είδη” ανθρώπων που έφταναν στο Άουσβιτς. Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, πολιτικοί κρατούμενοι, τσιγγάνοι. Όσοι δεν άνηκαν στην καθαρή φυλή των Γερμανών έπρεπε να εξοντωθούν.

Ο μέσος όρος ζωής ενός τροφίμου ήταν περίπου 2 μήνες. Οι υπερβολικά χαμηλές θερμοκρασίες, οι τραγικές συνθήκες διαβίωσης, η πείνα και οι αρρώστιες ήταν οι σημαντικότεροι λόγοι που συντελούσαν σε αυτό. Μετά υπήρχε και η τελική λύση. Οι θάλαμοι αερίων.

Σε κάθε κρεβάτι μπορούσαν να κοιμηθούν 8 άνθρωποι και σε κάθε κοιτώνα που χωρούσε 50 άτομα, τελικά διέμεναν περίπου 400. Λίγος καφές το πρωί, ζουμί σούπας το μεσημέρι και ένα κομμάτι ψωμί το βράδυ ήταν όλα όσα αναλογούσαν στον καθέναν. Τα μαλλιά κόβονταν, τα προσωπικά υπάρχοντα αφαιρούνταν και μαζί με αυτά και η ανθρώπινη υπόσταση. Πλέον ο τρόφιμος ήταν ένας αριθμός. Αυτό φυσικά στην καλύτερη των περιπτώσεων. Φτάνοντας στο Άουσβιτς, στα γνωστά βαγόνια, μετά από μέρες ταξιδιού, μπορούσες απλά να κριθείς “ανίκανος” για εργασία και να θανατωθείς κατευθείαν.

Συνεχίζοντας, σταματάμε για λίγο σε έναν πέτρινο τοίχο. Εκεί γίνονταν καθημερινά εκτελέσεις. Παρατήρησα έναν ηλικιωμένο κύριο να αφήνει μερικά λουλούδια και να κλαίει. Αναρωτήθηκα ποια να είναι η ιστορία του, αν θρηνεί κάποιον δικό του άνθρωπο. Το κλίμα είχε γίνει ξαφνικά πολύ βαρύ. Υπήρχε μια απόκοσμη ησυχία αν και ήμασταν τουλάχιστον 10 γκρουπ στο χώρο του στρατοπέδου.

Στο διπλανό block τα πράγματα χειροτέρεψαν. Δωμάτια γεμάτα παπούτσια, γυαλιά οράσεως, βαλίτσες με ονόματα πάνω. Τα περιουσιακά στοιχεία κάθε ατόμου απομακρύνονταν την στιγμή της άφιξης του και μοιράζονταν στους φύλακες. Φτάνουμε μπροστά σε ένα δωμάτιο γεμάτο μαλλιά. Μαλλιά και κοτσίδες. Με αυτά έπλεκαν κουβέρτες και άλλα ρούχα για τους στρατιώτες.

Βγαίνοντας από το block αυτό θυμάμαι να νιώθω συντετριμμένη. Και κάπου εκεί βρέθηκα μπροστά στους θαλάμους αερίων. Οι πόρτες έκλειναν, το αέριο Zyklon b γέμιζε το χώρο και σε 20 λεπτά οι άνθρωποι είχαν “χαθεί”. Στη συνέχεια, έπιαναν δουλειά τα κρεματόρια όπου οι Γερμανοί Ναζί εξαφάνιζαν κάθε ίχνος. Ήταν άκρως σουρεαλιστικό το ότι στεκόμουν στην ουρά για να μπω μέσα με την θέληση μου.

 

Δεύτερη στάση: Μπιρκενάου

Ανεβήκαμε ξανά στο λεωφορείο προσπαθώντας να συλλάβουμε, όσα είχαμε μόλις βιώσει. Δεν προλάβαμε. Σε 15 λεπτά είχαμε φτάσει στο δεύτερο στρατόπεδο, το οποίο ήταν εξόντωσης. Η πύλη χαρακτηριστική, κάτω από αυτή περνούσαν τα βαγόνια και σταματούσαν ακριβώς μπροστά στους θαλάμους αεριών. Δεν υπήρχε καν καταμέτρηση. ” Πατάτε πάνω στις στάχτες των ανθρώπων που πέθαναν εδώ”, μας είπε κάποια στιγμή η ξεναγός μας και ένιωσα να βουρκώνω. Γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι, άνδρες, έγιναν στάχτη και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν ως λίπασμα ή πετάχτηκαν σε τεχνητές λίμνες που δημιούργησαν οι Γερμανοί μέσα στο στρατόπεδο. Υπήρχαν άνθρωποι που έκλαψαν, ζαλίστηκαν ή και αποχώρησαν κατά την διάρκεια της ξενάγησης μας. Δεν είναι κάτι που αντέχεται εύκολα.

Οι Γερμανοί λίγο πριν την απελευθέρωση του στρατοπέδου πρόλαβαν και ανατίναξαν τα κρεματόρια, τους θαλάμους αερίων, καθώς και κάποια από τα κτήρια, όμως ένα μεγάλο κομμάτι παραμένει εκεί για να θυμίζει τα όσα φρικιαστικά έγιναν.

Η σκέψη για όσα είχα δει δεν έβγαινε από το μυαλό μου για πολλές μέρες μετά. Ακόμα και τώρα μετά από πέντε χρόνια θυμάμαι κάθε λεπτομέρεια. Και χαίρομαι γι’ αυτό. Γιατί όπως έλεγε και μια επιγραφή στο Μουσείο του Άουσβιτς, “όποιος δεν θυμάται το παρελθόν του, είναι καταδικασμένος να το ξαναζήσει”.

Η Εύα Βουτσινά γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά, πλέον μόνιμος κάτοικος Κέρκυρας αλλά και με ρίζες στην Πολωνία. Σπούδασε στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο (τμήμα Αρχειονομίας και Βιβλιοθηκονομίας) και η μεγάλη της αγάπη είναι τα ταξίδια. Τα τελευταία τρία χρόνια καταγράφει στο προσωπικό της blog τις εμπειρίες της με σκοπό να μοιραστεί όσα ζει αλλά και να εμπνεύσει τους άλλους, να γνωρίσουν το κόσμο ταξιδεύοντας. Αγαπημένο της “σπορ” εκτός των άλλων είναι το solo ταξίδι, όπου αρπάζει ένα σακίδιο και φεύγει μόνη της σε έναν νέο προορισμό. Είναι επίσης editor στο Travelvibe, την μεγαλύτερη κοινότητα travel blogger στην Ελλάδα.

Μπορείτε να δείτε το blog της εδώ: https://www.evitatravelstheworld.com/

και το instagram της εδώ: https://www.instagram.com/evita_travelstheworld/

Σχετικά άρθρα