28η Οκτωβρίου 1940: Μια Κερκυραία ξετυλίγει το κουβάρι της ιστορίας του πολέμου

28η Οκτωβρίου 1940: Μια Κερκυραία ξετυλίγει το κουβάρι της ιστορίας του πολέμου

28η Οκτωβρίου 1940: Μια Κερκυραία ξετυλίγει το κουβάρι της ιστορίας του πολέμου

Το φθινόπωρο και ο χειμώνας του 1940 καταγράφονται μέσα στις μαύρες σελίδες της ιστορίας της Κέρκυρας αφού μετά την ένταξη της Ελλάδας στον πόλεμο πολλά αστικά κέντρα και λιμάνια χτυπήθηκαν από την Ιταλική αεροπορία. Αξίζει να σημειωθεί το πάθος του Κερκυραϊκού λαού, όταν ειπώθηκε το ”ΟΧΙ” για την ελευθερία και η έναρξή του κατά του φασιστικού αγώνα.

Η Κέρκυρα συμπεριλαμβάνεται μέσα στα θύματα των φασιστικών δυνάμεων του Β’ Παγκοσμίου πολέμου αφού σπουδαία μνημεία, κοσμήματα της Κέρκυρας από την εποχή της Αναγέννησης μέχρι την περίοδο της Αγγλοκρατίας καταστράφηκαν και κάηκαν ολοσχερώς. Κανόνια, πυροβολισμοί και ανταλλαγή πυρών ακούγονταν για μεγάλο διάστημα καθώς και εμπρηστικές βόμβες εκτοξευόμενες από αεροπλάνα των ναζί σκορπούσαν φρίκη απελευθερώνοντας απανωτά την καταστροφή.

Λέγεται πως πολλοί Κερκυραίοι έτρεξαν στην εκκλησία του προστάτη και πολιούχου Άγιου Σπυρίδωνα παρακολουθώντας σιωπηλά και συντετριμμένοι την καταστροφή που υπέστη το νησί μπροστά στα μάτια τους. Πολλές ορθόδοξες εκκλησίες, μνημεία, η αγορά της ιστορικής κοσμοπολίτικης Κέρκυρας καταστράφηκαν, ενώ πολλά κτήρια της Εβραϊκής συνοικίας και εκατοντάδες κατοικίες οικογενειών κατεδαφίστηκαν αφού δεν μπόρεσε να περισωθεί τίποτα. Μέσα σε δύο μήνες σημειώθηκαν συνολικά στην Κέρκυρα 23 βομβαρδισμοί και επιδρομές. Τα θύματα όλο πολλαπλασιαζόταν ενώ η ιστορική πόλη είχε σχεδόν αδειάσει. 

Παρακάτω θα δείτε τα λόγια μιας Μαντουκιότισσας 90χρονης γυναίκας, με διαύγεια σκέψης, μια μαρτυρία στην οποία μας περιγράφει τη φρίκη του πολέμου του 1940…

Ήταν ξημερώματα ενός ακόμα  κρύου πρωινού, αφού ο ήλιος είχε καιρό να φέξει την ανατολή. Έχουν περάσει 80χρόνια από τότε, ήμουν περίπου 10 ετών αλλά ενθυμούμαι τα πάντα σαν να ήταν χθες. Κανόνια, αεροπλάνα, χειροβομβίδες ντουφεκιές και άμαξες να σέρνονται.. ακόμα αισθάνομαι αυτήν την πολύβουη ατμόσφαιρα του ηχηρού πολέμου στα αυτιά μου. Η μητέρα μου και οι εξαδέλφες μου είχαν πάρει ίσα ίσα για κάποιες μέρες προμήθειες. Ίσα που πρόλαβα να κόψω κάτι τελευταία σύκα που είχαν απομείνει στο έδαφος εις τον κήπο μας.

Mάτια πως προβατείς έτσι; έλεγε η μητέρα στην μεγάλη μου αδελφή… γλήγορα για όνομα του Θεού πάμε να κρυφτούμε…
Μη σκιάζεσαι βασίλισσά μου… θα ξημερώσει η ελευθερία… έλεγε σε εμένα ήμουν βλέπετε το χαϊδεμένο, η μικρότερη της οικογένειας.
Τρέξτεεε τρέξτε να σωθείτε! πετάνε αεροπλάνα πάνω μας!… ακούμε έντρομες.

Εκείνη τη στιγμή ένιωσα πως δεν θα ξανάβλεπα ποτέ την Κέρκυρα όπως την ήξερα. Μια ανάμνηση θα είναι η πρωινή λειτουργία στον Άγιο Χαράλαμπο της ενορίας μας και εκείνα τα πρωινά που μας άφηνε ο τυροπιτάς το φαγητό μας κάτω από την αυλόπορτα του σχολείου μας.

Ζήσαμε στιγμές απελπισίας αφού είδαμε το νησί μας, την Κέρκυρά μας ερημωμένη και όλοι τρέχαμε έντρομοι μέσα στη νύχτα, με κίνδυνο να μας χτυπήσουν οι βόμβες, να κρυφτούμε στα υπόγεια των σπιτιών. Ίσα που ανέβηκα το τρίτο σκαλί του υπογείου και μπορούσα να δω από μια μικροσκοπική τρύπα τη μαυρίλα που επικρατούσε έξω, την Κέρκυρά μας, το νησί μας που είχε μετατραπεί σε πεδίο πολέμου.

Τα περήφανα δέντρα μας είχαν σαπίσει πλέον, οι δρόμοι και τα καντούνια που απλώναμε τις πρωινές μπουγάδες είχαν μετατραπεί σαν σε λασπωμένες στενές υγρές σύραγγες.  Μακάρι να μπορούσα να φιλέψω και να φροντίσω τους τραυματίες και τους πληγέντες.. σκεφτόμουν. Η Οβριακή, το Μαντούκι, τα σπίτια μας, η πόλη μας.. δεν αναγνώριζα τίποτα πια. Ο καπνός είχε υπερκαλύψει τα πάντα. Αυτή τη τρομακτική μυρωδιά της ανθρώπινης καμένης σάρκας θα τη κουβαλάω πάντα μέσα μου… Ωστόσο εκείνος ο ήχος από τις μπότες των φαντάρων, των λεβεντών μας μου έδινε μια ελπίδα πως είναι ακόμα εκεί έξω οι στρατιώτες μας και πολεμάνε για εμάς, για την ελευθερία μας.

Μπορεί να σώθηκα… να αγαπήθηκα και να με αξίωσε ο Ύψιστος να ζω ακόμα καθησυχασμένη στο σπίτι μου. Όμως κάθε χρόνο τέτοια εποχή αυτό το ζωντανό κομμάτι της ιστορίας της Κέρκυρας, οι ίδιες δραματικές στιγμές που ζήσαμε επανέρχονται στα μάτια και τα αυτιά μου… Ήταν αγωνιστές, ήταν ήρωες λέω και ξαναλέω σήμερα στα 90 μου χρόνια στις εγγόνες μου…

Eπιμελήθηκε η  Ελεάννα Βασιλάκη

Σχετικά άρθρα